Podczas starań o pierwszy etat wiele osób skupia niemal całą uwagę na formalnej stronie kandydatury. Długie godziny mijają na poprawkach w CV, kompletowaniu certyfikatów z kursów oraz przygotowaniu rozbudowanego portfolio. W tym natłoku działań łatwo przeoczyć narzędzie o ogromnej sile oddziaływania – relacje międzyludzkie. Liczne kariery zawodowe, również te rozpoczynające się dopiero po studiach, startują od drobnych sytuacji: krótkiej rozmowy, wymiany kilku zdań podczas wydarzenia branżowego albo zwykłego uścisku dłoni. Spotkanie z właściwą osobą potrafi otworzyć drogę do zatrudnienia szybciej niż najbardziej dopracowane dokumenty aplikacyjne. Zjawisko nie ogranicza się do pojedynczych historii. Dane statystyczne potwierdzają znaczenie relacji w świecie pracy. Eurostat informuje, że w całej Unii Europejskiej kontakty stanowią najczęściej wskazywaną drogę prowadzącą do zatrudnienia i odpowiadają za 28,8% skutecznych rekrutacji. Nawet wśród absolwentów uczelni wyższych, choć wielu obserwatorów spodziewa się dominacji formalnych procedur, niemal co piąta osoba badana (19,7%) przyznała, że posada pojawiła się dzięki znajomościom. Pojawia się więc pytanie: w jaki sposób student może rozwijać sieć relacji jeszcze w trakcie nauki – oraz z jakiego powodu rozpocząć ten proces już na uczelni?
Na czym polega networking?
Dla części osób sformułowanie „zdobyć pracę dzięki znajomościom” budzi nieufność. W powszechnym odbiorze przywołuje obraz nieformalnego załatwiania stanowiska z pominięciem oficjalnych procedur albo obchodzenia przyjętych zasad. Taka interpretacja nie oddaje jednak istoty networkingu. Opisuje raczej zjawiska o zupełnie innym charakterze – nepotyzm oraz kumoterstwo. W tych przypadkach o zatrudnieniu przesądzają więzi rodzinne lub układy towarzyskie, a nie rzeczywiste kompetencje czy zawodowa rzetelność. Networking funkcjonuje w odmienny sposób. Obejmuje długotrwałe budowanie i podtrzymywanie relacji między ludźmi, opartych na wzajemnym zaufaniu, szacunku oraz gotowości udzielania wsparcia. Nie ogranicza się do zbierania wizytówek ani do mechanicznego powiększania listy kontaktów w mediach społecznościowych. Istotą pozostaje rozwijanie środowiska zawodowego opartego na autentycznych relacjach i obustronnym zaangażowaniu. Osoba sprawnie poruszająca się w tej przestrzeni nie zaczyna od kalkulacji własnych korzyści. Zamiast tego zastanawia się, jaką wiedzę może przekazać innym, w jaki sposób wesprzeć rozmówcę albo podzielić się doświadczeniem.
Tworzenie sieci relacji wymaga inicjatywy, systematyczności oraz realnego zaangażowania. Nie chodzi o jednorazowy gest, lecz o długoterminowe wzmacnianie kapitału społecznego. Kontakty zawodowe rozwijają się w wielu sytuacjach – podczas konferencji branżowych, targów pracy, rozmów w przerwach kawowych, spotkań projektowych czy dyskusji prowadzonych w internetowych społecznościach tematycznych. Z biegiem czasu rozbudowana sieć znajomości przekształca się w zaplecze wsparcia, źródło inspiracji oraz aktualnych informacji o rynku pracy. Otwiera także przestrzeń dla przyszłych wspólnych przedsięwzięć. Systematyczne dbanie o reputację i widoczność w środowisku zawodowym sprawia, że gdy pojawia się interesująca możliwość, nasze nazwisko brzmi już znajomo dla innych uczestników branży.
Typy relacji budowanych podczas studiów
Otoczenie uczelni tworzy rozbudowaną i różnorodną przestrzeń sprzyjającą powstawaniu więzi na wielu płaszczyznach. W jednej społeczności funkcjonują przyszli menedżerowie, eksperci rozmaitych dziedzin, twórcy nowych rozwiązań oraz mentorzy z bogatym doświadczeniem. Kampus przypomina miniaturę świata pracy – spotkania i rozmowy często prowadzą do znajomości o znaczeniu wykraczającym poza okres studiów. Kontakty zawiązane w trakcie nauki przybierają kilka form, a każda z nich niesie inny charakter oraz odmienny zestaw korzyści.
Znajomi ze studiów
Ludzie, z którymi siedzimy na wykładach, przygotowujemy projekty w kołach naukowych czy spędzamy długie godziny nad materiałem przed egzaminami, pełnią rolę znacznie większą niż tylko towarzystwo w trakcie edukacji. Po kilku latach wielu z nich obejmie stanowiska menedżerskie, rozwinie działalność ekspercką albo uruchomi własne przedsięwzięcia, współtworząc realia rynku pracy. Po zakończeniu studiów absolwenci trafiają do odmiennych firm, miast oraz sektorów gospodarki, dzięki czemu powstaje rozbudowana sieć relacji.
Kontakty nawiązane podczas wspólnej nauki i mierzenia się z akademickimi wyzwaniami często przeradzają się w trwałe więzi. Ich znaczenie ujawnia się dopiero po czasie. Osoba z tego samego roku studiów może przekazać wiadomość o rekrutacji prowadzonej wewnętrznie, dawna partnerka z zespołu projektowego zostać wspólniczką w działalności gospodarczej, a inny znajomy podzielić się specjalistyczną radą. Podtrzymywanie relacji, nawet ograniczone do kontaktu w mediach społecznościowych, zapewnia dostęp do informacji pojawiających się wcześniej niż w publicznych ogłoszeniach i krążących w zamkniętym obiegu.
Wykładowcy i opiekunowie naukowi
Kadra akademicka często dysponuje wieloletnim dorobkiem zawodowym oraz rozbudowaną siecią kontaktów obejmującą środowisko biznesowe, naukowe i administracyjne. Wielu wykładowców łączy działalność uczelnianą z aktywnością poza murami szkoły wyższej, dzięki czemu porusza się swobodnie zarówno w realiach akademii, jak i w praktyce rynkowej. Relacje, które tworzyli przez lata, stanowią rozległą sieć znajomości. Student, który zbuduje z prowadzącym lub promotorem partnerską relację opartą na wzajemnym szacunku oraz zaangażowaniu, zyskuje dostęp do możliwości niedostępnych dla anonimowych osób.
Osoba aktywna podczas zajęć, formułująca przemyślane pytania i okazująca szczere zainteresowanie tematyką, pozostaje w pamięci wykładowcy jako ktoś ambitny oraz godny zaufania. Taka postawa sprzyja pojawieniu się mentorskiego wsparcia, rozmów o kierunkach rozwoju kariery czy rekomendacji, która wyraźnie wzmacnia pozycję kandydata w oczach rekruterów. Niejednokrotnie przedsiębiorstwa zwracają się do pracowników naukowych z prośbą o wskazanie najbardziej obiecujących absolwentów. Gdy student znajduje się w tym gronie, jego nazwisko trafia bezpośrednio na biurko przyszłego pracodawcy – a ta ścieżka często prowadzi najkrótszą drogą do rozpoczęcia pracy w wybranej branży.
Kontakty międzynarodowe
Udział w programach mobilności akademickiej, w tym Erasmus+, nie kończy się w chwili powrotu na macierzystą uczelnię w Polsce. Doświadczenie zdobyte podczas pobytu poza krajem sprzyja budowaniu relacji, które często pozostają aktywne jeszcze długo po zakończeniu wyjazdu. Studia realizowane w innym państwie zachęcają do wyjścia poza znane schematy funkcjonowania oraz ułatwiają nawiązywanie kontaktów z osobami reprezentującymi odmienne kultury i środowiska naukowe. W efekcie pojawiają się znajomości z lokalnymi studentami oraz uczestnikami wymiany przyjeżdżającymi z różnych krajów, a wiele z tych relacji utrzymuje się przez lata.
W realiach rynku pracy o coraz wyraźniej międzynarodowym charakterze podobne kontakty potrafią przynieść realne korzyści. Osoba poznana podczas studiów za granicą nieraz podsuwa informacje o firmach prowadzących rekrutację, dzieli się wiedzą niedostępną w oficjalnych źródłach albo pomaga zrozumieć specyfikę danego miejsca. Gdy pojawia się szansa zatrudnienia poza granicami kraju, świadomość obecności znajomej osoby w nowym otoczeniu ułatwia podjęcie decyzji o wyjeździe i ogranicza poczucie zaczynania wszystkiego od początku. Sam pobyt w innym państwie rozwija również kompetencje międzykulturowe, językowe oraz zdolność adaptacji – cechy coraz częściej doceniane przez przedsiębiorstwa działające na rynkach międzynarodowych.
Relacje międzyludzkie a rozwój zawodowy
Znajomości nawiązane w czasie studiów potrafią przynieść korzyści w wielu obszarach życia zawodowego, nierzadko w sposób trudny do przewidzenia na początku drogi. Jedną z najbardziej wymiernych zalet pozostaje dostęp do tak zwanego ukrytego rynku pracy. Wiele propozycji zatrudnienia nie trafia bowiem do publicznych ogłoszeń ani na portale rekrutacyjne – informacje o wolnych stanowiskach krążą wewnątrz firm lub pojawiają się w obiegu rekomendacji. Osoba utrzymująca szeroką sieć kontaktów dociera do podobnych wiadomości szybciej niż inni kandydaci. Rekomendacja przekazana przez zaufaną osobę, choćby dawnego wykładowcę albo kolegę ze studiów, potrafi wywrzeć silniejsze wrażenie niż nawet starannie przygotowane CV. Dla rekrutera stanowi ona bowiem potwierdzenie kompetencji oraz rzetelności kandydata.
Znajomości z okresu studiów często stają się również początkiem inicjatyw biznesowych. Wiele start-upów powstało dzięki relacjom zawiązanym podczas realizacji wspólnych projektów akademickich. Taka sieć kontaktów sprzyja także wymianie doświadczeń i pomysłów – ułatwia dostrzeganie nowych kierunków rozwoju technologii, trendów rynkowych oraz sposobów reagowania na wyzwania zawodowe. Z upływem czasu środowisko dawnych współstudentów zaczyna pełnić rolę zaplecza wsparcia, szczególnie w momentach życiowych zmian albo podczas rozważania innej drogi kariery po kilku latach aktywności zawodowej.
Jak skutecznie rozwijać sieć kontaktów w czasie studiów?
Tworzenie wartościowych relacji nie zaczyna się od samego udziału w wydarzeniach, lecz od nastawienia wobec innych osób. Networking przynosi trwałe rezultaty wtedy, gdy opiera się na wzajemności oraz szczerym zainteresowaniu rozmówcą. Zamiast skupiać się wyłącznie na potencjalnych korzyściach, lepiej wykazywać inicjatywę – dzielić się doświadczeniem, oferować wsparcie albo zwyczajnie utrzymywać kontakt po wcześniejszej rozmowie. Takie drobne działania sprzyjają budowaniu zaufania. Rozmówcy chętniej odwzajemniają życzliwość, zapamiętują daną osobę i wracają do niej w chwili pojawienia się nowych możliwości. Na tej bazie można rozwijać dalsze relacje oraz podejmować kolejne aktywności.
Duże znaczenie w networkingu ma obecność – zarówno w świecie rzeczywistym, jak i w przestrzeni internetowej. Zajęcia na uczelni, wspólne projekty, warsztaty, konferencje czy spotkania z przedstawicielami branży nadal stanowią naturalne środowisko do nawiązywania znajomości. Równocześnie wiele inicjatyw funkcjonuje dziś w sieci. Webinary, internetowe targi pracy, dyskusje eksperckie czy branżowe społeczności na Slacku i Discordzie umożliwiają rozmowę z osobami spoza własnego kierunku studiów, miasta, a nawet kraju. Efektywność takich spotkań zależy jednak również od sposobu prezentacji uczestnika. W bezpośrednim kontakcie liczą się ubiór, styl wypowiedzi oraz ogólne pierwsze wrażenie. W środowisku cyfrowym podobną rolę odgrywają kwestie techniczne. Wygodne miejsce pracy, odpowiednie oświetlenie, ergonomiczne krzesła biurowe, właściwe ustawienie kamery, uporządkowany kadr oraz wyraźny dźwięk sprawiają, że rozmówcy postrzegają nas jako osoby profesjonalne, a uczestnikom łatwiej zachować koncentrację.
Znajomości rozwijane w takich okolicznościach dojrzewają stopniowo. Nie ma potrzeby pojawiać się w każdym możliwym miejscu ani poznawać wszystkich uczestników wydarzeń. Znacznie większe znaczenie ma regularna obecność, reagowanie na wypowiedzi innych oraz utrzymywanie relacji również po pierwszym spotkaniu.
Najczęstsze potknięcia w networkingu i sposoby ich omijania
Relacje międzyludzkie często rozwijają się powoli. Ich osłabienie może jednak nastąpić bardzo szybko – wystarczy chwila nieuwagi lub niewłaściwe zachowanie, które zamyka drogę do przyszłej współpracy. W większości przypadków nie stoi za tym zła wola, lecz brak świadomości. Wśród zachowań, które utrudniają rozwój sieci kontaktów, pojawiają się przede wszystkim następujące sytuacje:
● Postrzeganie znajomości wyłącznie przez pryzmat własnego interesu. Odzywanie się do kogoś jedynie wtedy, gdy pojawia się potrzeba pomocy lub przysługi, wysyła bardzo czytelny sygnał. Jeżeli kontakt pojawia się wyłącznie przy okazji prośby, trudno mówić o autentycznej relacji czy wzajemnej życzliwości. Ludzie szybko zapamiętują osoby, które zgłaszają się tylko w momentach, gdy mają coś do załatwienia.
● Brak inicjatywy w nawiązywaniu rozmów. Sieć relacji nie powstaje samoczynnie. Unikanie pierwszego kroku, rezygnowanie z rozpoczęcia dialogu lub bierne oczekiwanie na ruch drugiej strony sprawiają, że nawet sprzyjające sytuacje przechodzą niezauważone. W środowisku networkingowym najczęściej zapamiętuje się tych, którzy inicjują rozmowę, proponują spotkanie albo rozpoczynają wymianę myśli.
● Zrywanie relacji po zakończeniu studiów. Dla wielu osób obrona dyplomu symbolicznie zamyka okres studenckich znajomości, choć w rzeczywistości może otwierać kolejny etap tych kontaktów. Wiele relacji wygasa wyłącznie dlatego, że nikt nie podtrzymuje nawet sporadycznego kontaktu. W ten sposób traci się sieć budowaną przez lata wspólnej nauki i doświadczeń.
Zamiast pozwalać znajomościom stopniowo zanikać, lepiej od czasu do czasu delikatnie przypomnieć o swojej obecności – krótkim komentarzem, wiadomością lub zaproszeniem do sieci kontaktów. Platformy zawodowe, między innymi LinkedIn, ułatwiają obserwowanie dalszej drogi znajomych, natomiast grupy absolwentów pomagają powracać do dawnych relacji bez poczucia skrępowania. Niekiedy jedno zdanie wysłane raz na jakiś czas wystarcza, aby więź przetrwała i nie wymagała później sztucznego odnawiania.
Relacje rozwijają się z biegiem lat
Budowanie kręgu zawodowych kontaktów już w trakcie studiów należy do decyzji o dalekosiężnych skutkach dla kariery. Środowisko akademickie tworzy wyjątkowe warunki sprzyjające poznawaniu ludzi – od koleżanek i kolegów z roku po wykładowców oraz osoby planujące pracę w rozmaitych sektorach. Gdy relacje opierają się na wzajemnym zainteresowaniu i pozostają choćby sporadycznie podtrzymywane, po pewnym czasie zaczynają przynosić wymierne efekty. Niekiedy sprzyjają także pojawieniu się nowych możliwości jeszcze zanim instytucje ogłoszą oficjalny nabór.
Networking nie wymaga nachalności ani chłodnej kalkulacji. Często rodzi się z autentycznej ciekawości drugiego człowieka, gotowości do rozmowy oraz zwyczajnej uprzejmości. Niekiedy jego początek stanowi krótka wymiana zdań po zajęciach, wspólna praca nad projektem, słowo uznania albo przekazanie komuś przydatnej informacji. Z pozoru drobne gesty sprawiają, że powstałe znajomości stopniowo przekształcają się w sieć kontaktów wspierającą rozwój zawodowy na kolejnych etapach drogi – bez sztuczności ani poczucia presji.
Źródła:
● Unemployment statistics and beyond – Eurostat
● Networking a poszukiwanie pracy – raport Zielonej Linii
● Praca po znajomości? A dlaczego nie? – EPALE
● Rola networkingu w poszukiwaniu pracy - Trendy na rynku pracy – Zielona Linia
● Czym jest Erasmus+? – informacje o programie
